markus-spiske-3Tf1J8q9bBA-unsplash

Πρωτογενή πλεονάσματα

Τετάρτη 14 Αυγούστου 2019 | Καραπαναγιώτη Χρύσα | ckarapanagioti@esproject.gr

Συχνά στον τύπο ακούμε για τα πρωτογενή πλεονάσματα, για το αν και το πώς αυτά επιτυγχάνονται, αλλά και τη συζήτηση για το πόσο ωφελούν την οικονομία. Τελευταία, μάλιστα, γίνεται λόγος για μείωση των πλεονασμάτων  σε σχέση με τα συμφωνηθέντα επίπεδα λόγω του θετικού κλίματος στις αγορές και την επίτευξη χαμηλών επιτοκίων στα Ελληνικά ομόλογα. Τι ονομάζουμε, όμως, πρωτογενή πλεονάσματα; Γιατί οι κυβερνήσεις δεσμεύουν την ελληνική οικονομία θέτοντας πλεονασματικούς στόχους σε βάθος χρόνου; Ωφελούν τελικά την οικονομία;

Προϋπολογισμός

Για να εξηγήσουμε τι ακριβώς είναι τα πρωτογενή πλεονάσματα θα πρέπει να κατανοήσουμε την έννοια του Κρατικού Προϋπολογισμού. Κάθε χρόνο οι κυβερνήσεις των κρατών σχεδιάζουν και εκτιμούν τα δημόσια έσοδα και τις δαπάνες για το επόμενο έτος. Ο κρατικός προϋπολογισμός, όπως ονομάζεται, είναι ένας πίνακας με τα Συνολικά Έσοδα (τα ποσά τα οποία εκτιμά ότι θα εισπράξει το κράτος) και τις Συνολικές Δαπάνες που θα έχει την επόμενη χρονιά και ψηφίζεται κάθε χρόνο από τους Βουλευτές.

Στο παραπάνω παράδειγμα τα συνολικά έσοδα της Κυβέρνησης είναι ίσα με τα συνολικά της έξοδα. Όταν ισχύει αυτό, ο προϋπολογισμός ονομάζεται ισοσκελισμένος. Κάτι τέτοιο, βέβαια, είναι σπάνιο, αφού συνήθως οι συνολικές δαπάνες καταλήγουν να είναι περισσότερες από τα συνολικά έσοδα, δηλαδή ο προϋπολογισμός είναι ελλειμματικός.

Δημόσιο Χρέος

Προκειμένου να καλύψουν το έλλειμμα που δημιουργείται, τα κράτη δανείζονται μέσω έκδοσης ομολόγων είτε από τις διεθνείς χρηματαγορές (π.χ. επενδυτικές τράπεζες), είτε από  τους πολίτες. Το συνολικό (συσσωρευμένο) ποσό δανεισμού ανά τα χρόνια αποτελεί το δημόσιο χρέος, το οποίο μετριέται συνήθως ως ποσοστό του ΑΕΠ[1] της χώρας, δηλαδή με τη μορφή κλάσματος . Το κλάσμα αυξάνει (μειώνει) με την αύξηση (μείωση) του ΧΡΕΟΥΣ και αυξάνει (μειώνει) με την μείωση (αύξηση) του ΑΕΠ . Η Ελλάδα, όπως παρατηρούμε και στον πίνακα παρακάτω, έχει ένα υψηλό ποσοστό λόγω της μείωσης του ΑΕΠ της (του παρονομαστή) τα τελευταία 10 χρόνια και της αύξησης του χρέους της (του αριθμητή).

Τα κράτη χρησιμοποιούν τα έσοδα από τον δανεισμό είτε για να επενδύσουν σε δημόσια έργα (δρόμους, λιμάνια κλπ.), είτε για να καλύψουν ορισμένες από τις υπάρχουσες ανάγκες και υποχρεώσεις τους όπως οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων ή οι συντάξεις. Σε κάθε περίπτωση οι κυβερνήσεις δανείζονται προσβλέποντας σε μια βελτίωση (μεγέθυνση) της οικονομίας μελλοντικά, ώστε να αποπληρώσουν και τα δάνειά τους.

Πρωτογενή Πλεονάσματα

Το πρωτογενές πλεόνασμα προκύπτει όταν τα έσοδα ξεπερνούν τα έξοδα στο τέλος του έτους χωρίς να υπολογίζεται η εξυπηρέτηση του χρέους (οι τόκοι δηλαδή).

Ας δούμε το παρακάτω παράδειγμα. Ένα νοικοκυριό έχει τα παρακάτω στοιχεία.

  • Έσοδα: 1500€
  • Έξοδα (πλην δόσης δανείου): 1000€
  • Δόση Δανείου: 600€

Το παραπάνω νοικοκυριό έχει πρωτογενές πλεόνασμα 500€ το οποίο προκύπτει από την πράξη Έσοδα – Έξοδα = 1500€ – 1000€ = 500€. Αυτό, όμως, δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει! Το παραπάνω νοικοκυριό μπορεί να έχει πρωτογενές πλεόνασμα, αλλά συνολικά είναι ελλειμματικό! Το έλλειμμα υπολογίζεται αν λάβουμε υπόψιν μας και το ποσό της δόσης. Τότε το νοικοκυριό χρωστά 1500€ – 1000€ – 600€ = -100€. Το παραπάνω νοικοκυριό για το μήνα που πέρασε δεν δημιούργησε νέο χρέος. Αυτά είναι τα θετικά νέα! Ταυτόχρονα, όμως, δεν εξυπηρέτησε το παλιό του χρέος στο σύνολό του! Όπως ακριβώς με το νοικοκυριό μας, έτσι και με το κράτος υπολογίζουμε τα ίδια στοιχεία.

Ακόμη κι αν σε πρωτογενές επίπεδο ο προϋπολογισμός είναι πλεονασματικός, δεν μπορεί να είναι συνεχώς ελλειμματικός στο σύνολό του διότι αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να δανείζεται συνέχεια για να εξυπηρετεί παλιό χρέος. Όπως ένα άτομο δεν μπορεί συνέχεια να δαπανά περισσότερα από το εισόδημά του έτσι και το κράτος δεν μπορεί να δανείζεται συνέχεια. Το κράτος συνήθως καλύπτει τις δαπάνες του από τους φόρους που εισπράττει και δανείζεται όταν οι φόροι δεν επαρκούν. Κάθε κυβέρνηση θα πρέπει να αποφεύγει να δαπανά περισσότερα από όσα μπορεί να εισπράξει από τους φόρους διαφορετικά οι μελλοντικές γενεές θα πρέπει να επιβαρυνθούν με πρόσθετους φόρους ώστε να αποπληρωθούν οι τόκοι.

Η Ελλάδα και η σχέση της με τα Ελλείμματα και το Δημόσιο Χρέος

Παρατηρούμε ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ιστορικά από διαρκώς ελλειμματικούς προϋπολογισμούς. Πριν την ένταξή μας στο Ευρώ, τα ελλείμματα είχαν τιθασευτεί γύρω στο 4% του ΑΕΠ με τάση μείωσης προς το 2% ώστε να εκπληρωθεί μια από τις προϋποθέσεις της Συνθήκης του Μάαστριχτ για την εισαγωγή μας στο Ευρωσύστημα. Στην δεκαετία που ακολούθησε παρατηρούμε απότομες αυξήσεις των ελλειμμάτων σε πολύ υψηλά ποσά. Αυτή η πορεία τελικά ανατρέπεται και η Ελλάδα επιτυγχάνει πλεονάσματα το 2016 και το 2017 (εκτιμώμενα στα δεδομένα μας). Από τη στιγμή εκείνη η χώρα μας σταμάτησε να δημιουργεί νέο χρέος.

Το χρέος της Ελλάδας βρισκόταν πάντοτε σε επίπεδα υψηλότερα από το ΑΕΠ της. Δηλαδή η χώρα μας ανέκαθεν χρώσταγε σχεδόν, ή και περισσότερο, από όσο μπορούσε να παράγει η ίδια σε ένα έτος. Για να γίνει η χώρα μας δεκτή στο Ευρώ θα έπρεπε να είχε χρέος κάτω από το 60% του ΑΕΠ της. Πριν την ένταξή μας στο ευρώ το ποσοστό του χρέους μας ως προς το ΑΕΠ ήταν σταθερό γύρω στο 95% και μειωνόταν φτάνοντας στο 94,1% το 1998, το χαμηλότερο ποσοστό δημόσιου χρέους που έχει επιτύχει η Ελλάδα. Θεωρώντας την τάση της μείωσης του χρέους ικανοποιητική και ότι κάποτε θα έφτανε το στόχο του 60%, τελικά η χώρα μας μπήκε στο Ευρώ. Βέβαια, το δημόσιο χρέος στην συνέχεια ξεκίνησε να αυξάνει φτάνοντας στο επίπεδο του 180% του ΑΕΠ (περίπου διπλάσιο δηλαδή) μέχρι να σταθεροποιηθεί και πάλι.

Η ύπαρξη πρωτογενούς πλεονάσματος δίνει λοιπόν την δυνατότητα σε μία χώρα με χρέος να ξεκινήσει να αποπληρώνει ένα μέρος του. Το 2010 η Ελλάδα έχασε την δυνατότητα να δανείζεται από τις αγορές λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους της. Εφόσον τα επιτόκια δανεισμού μέσω ομολόγων ήταν απαγορευτικά υψηλά κι ενώ αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα αναξιοπιστίας, η Ελλάδα κατέφυγε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με προϋπόθεση να επιτύχει συγκεκριμένα πρωτογενή πλεονάσματα. Σήμερα η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να πετυχαίνει πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ της έως το 2020.

Συμπεράσματα

Συνεπώς, τα πρωτογενή πλεονάσματα είναι απαραίτητα προκειμένου να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για τη μείωση του χρέους αφού δεν δημιουργούνται ανάγκες για νέο χρέος. Επίσης, αντανακλούν μια νοικοκυρεμένη και συνετή δημόσια οικονομία όπου οι διαχειριστές της, δηλαδή οι πολιτικοί, δεν πραγματοποιούν σπατάλες. Φαίνεται, όμως, ότι την παραπάνω άποψη δεν συμμερίζονται όλοι οι οικονομολόγοι. Τα τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα, φαίνεται να προκαλούν ζημιά στην πραγματική οικονομία. Το κράτος απομυζά όλη τη ρευστότητα. Μέσω φόρων και ασφαλιστικών κρατήσεων απορροφά τους αναγκαίους ιδιωτικούς πόρους, εμποδίζοντας τις επενδύσεις και την κατανάλωση και αποθαρρύνοντας τους νέους να μείνουν και να δουλέψουν, εάν βρουν δουλειά, στη χώρα τους. Για να σχηματιστούν τα πρωτογενή πλεονάσματα, η κυβέρνηση περικόπτει το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, μειώνει τις επιχορηγήσεις νοσοκομείων, αναβάλλει την πληρωμή συντάξεων και καθυστερεί την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών. Η ελληνική οικονομία εγκλωβίζεται σε ένα φαύλο κύκλο λιτότητας με χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης όταν όλη η υπόλοιπη Ευρώπη αναπτύσσεται με υψηλότερους ρυθμούς.

Βιβλιογραφία

  • Εισαγωγή στη Διεθνή Οικονομική, Χρήστος Ε. Παπάζογλου, 3η έκδοση, Εκδόσεις Τσότρας
  • Εισαγωγή στη Μικροοικονομική Ανάλυση, Π. Παντελίδης, Εκδόσεις Τσότρας
  • Δημόσια Οικονομική και Πολιτική, Jonathan Gruber, Εκδόσεις Da Vinci
 
[1] ΑΕΠ: Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν: ονομάζουμε το σύνολο της αξίας σε χρήματα όλων των αγαθών που παράχθηκαν από μηχανήματα και άλλους συντελεστές παραγωγής που ανήκουν σε κατοίκους εντός μιας συγκεκριμένης χώρας σε έναν χρόνο. Το ΑΕΠ της Ελλάδας για το 2017 ήταν 200,288 δισεκατομμύρια Δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι οι Έλληνες πολίτες (όχι οι Έλληνες που είναι κάτοικοι αλλοδαπής) «παρήγαγαν» τόση αξία σε ένα έτος.

Έχετε πρόταση για επόμενο άρθρο μας; Μη διστάσετε να αφήσετε την πρότασή σας στα σχόλια στο τέλος του άρθρου! Θέλετε να γίνετε συνεργάτης συγγραφέας του The E square Project; Στείλτε το βιογραφικό σας στο info@esproject.gr και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας!

1395256898857

Δημόσιος Δανεισμός και Ομόλογα

Πέμπτη 18 Ιουλίου 2019 | Λιαμπότης Νικόλαος | nliabotis@esproject.gr

«Βασική προϋπόθεση για να επιστρέψει η ελληνική οικονομία στην κανονικότητα είναι η συστηματική, ποιοτική και με χαμηλό κόστος χρηματοδότηση της χώρας από τις διεθνείς αγορές. Η σημερινή έκδοση του επταετούς ομολόγου αξιολογείται ως ιδιαίτερα επιτυχής, αφού κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.» Τα παραπάνω δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών για τη τελευταία έξοδο στις αγορές. [1] Η Ελλάδα μετά την περίοδο των εκλογικών αναμετρήσεων βγήκε στις αγορές με ένα επταετές ομόλογο και, όπως όλα δείχνουν, είχε μεγάλη επιτυχία. Αλλά τι είναι ένα ομόλογο, ποια η σημασία του για ένα κράτος και γιατί θα πρέπει να μας απασχολεί;

Ομόλογα

Αφού το κράτος χρειάζεται να δανειστεί, θα πρέπει να βρει ένα τρόπο να συσσωρεύσει τα χρήματα όσων είναι διατεθειμένοι να το δανείσουν. Αυτό γίνεται μέσω της έκδοσης ομολόγων.

Όπως κάθε δανεισμός, έτσι και ο δημόσιος πραγματοποιείται με κάποιο κόστος. Το κόστος αυτό εκφράζεται ως ποσοστό της αξίας του δανειζόμενου ποσού και ονομάζεται επιτόκιο δανεισμού. Αν πολλαπλασιάσουμε το επιτόκιο με το δανειζόμενο ποσό, προκύπτει ο τόκος, ο οποίος καταβάλλεται ανά συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα.

Εφόσον το δάνειο είναι μια πράξη που αφορά στο μέλλον, και το μέλλον δεν είναι ποτέ σίγουρο, οι δανειστές πρέπει να έχουν υπόψη τους τον κίνδυνο να μην πάρουν ποτέ πίσω τα χρήματά τους. Η πιθανότητα να συμβεί αυτό το ενδεχόμενο καλείται πιστοληπτικός κίνδυνος, και όσο μεγαλύτερος είναι αυτός, τόσο μεγαλύτερο είναι και το επιτόκιο δανεισμού.

Τα ομόλογα είναι έντυπα συμβόλαια (χρεόγραφα ή, γενικότερα, τίτλοι) που εκδίδονται και πωλούνται από κράτη και ιδιωτικές εταιρείες και η αγορά τους σημαίνει δανεισμό προς τον φορέα που τα εκδίδει. Με άλλα λόγια ο φορέας που εκδίδει ομόλογα (για παράδειγμα ένα κράτος) δανείζεται χρήματα από τον φορέα που τα αγοράζει και υπόσχεται γραπτώς να επιστρέψει το ποσό μαζί με τους τόκους σε κάποιο χρονικό διάστημα.

Τα κρατικά ομόλογα – Δημοσίου (Government Bonds) εκδίδονται από την Κεντρική Τράπεζα της κάθε χώρας και αφορούν σχετικά μεγάλα χρηματικά ποσά, όπως αυτό των 100.000€. Ο επενδυτής που αγοράζει ένα ομόλογο, παραλαμβάνει και κάποια κουπόνια που αποδίδουν τους τόκους του αρχικού χρηματικού ποσού, τα οποία μπορεί να εξαργυρώσει σε συγκεκριμένα διαστήματα μέσα στο έτος. Τα κουπόνια αυτά είναι το κόστος δανεισμού που καταβάλλει το κράτος στους αγοραστές ομολόγων. Μετά από κάποια χρόνια (ανάλογα την διάρκειά του) το ομόλογο ωριμάζει, δηλαδή έρχεται η στιγμή που το κράτος θα πρέπει να επιστρέψει στον επενδυτή όλο το αρχικό ποσό. Τελικά, ο επενδυτής θα πάρει πίσω τα χρήματα με τα οποία αγόρασε το ομόλογο και θα έχει ως κέρδος τους τόκους που εξαργύρωσε από τα κουπόνια.

Για να γίνουν τα παραπάνω πιο σαφή ας υποθέσουμε ότι κάποιος αγοράζει την 1η  Ιανουαρίου του 2018 ένα ομόλογο από την Ελλάδα που κοστίζει 100.000€, έχει επιτόκιο 4% και χρόνο ωρίμανσης 2 έτη. Τα κουπόνια του εξαργυρώνονται κάθε 6 μήνες

Στην περίπτωση αυτή ο επενδυτής αρχικά θα δώσει 100.000€ (αρχικό κεφάλαιο)  για να αγοράσει αυτό τον τίτλο. Κάθε έξι μήνες θα κερδίζει το ποσό των 4.000€ (που προκύπτει αν πολλαπλασιάσουμε το επιτόκιο με το συνολικό ποσό) και μαζί με το τελευταίο κουπόνι η κυβέρνηση θα του επιστρέψει και το σύνολο του αρχικού του κεφαλαίου. Στο τέλος του 2019 ο επενδυτής θα έχει συνολικά:

100.000€ + 4.000€ × 4 εξάμηνα = 116.000€

Βέβαια, τα 100.000€ τα είχε και πριν την αγορά του ομολόγου, άρα ως κέρδος έχει 16.000€.

Γιατί, όμως, να αγοράσει κανείς ένα ομόλογο;

Συνήθως τα ομόλογα των ανεπτυγμένων κρατών χαρακτηρίζονται από ασφάλεια και σχεδόν μηδενικό ρίσκο καθώς θεωρούμε ότι είναι δύσκολο ένα κράτος να χρεοκοπήσει και να μην αποπληρώσει ποτέ το αρχικό ποσό, σε αντίθεση με μία κοινή επιχείρηση της οποίας τα ομόλογα έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Βέβαια, αυτό το ελάχιστο ρίσκο δεν είναι το ίδιο μικρό για όλα τα κράτη. Αγοράζοντας ένα ομόλογο από ένα κράτος μπορούμε να είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι στο τέλος της περιόδου θα έχουμε κέρδος. Αυτή η σιγουριά, βέβαια, είναι που κρατά τα επιτόκια σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με τα υπόλοιπα επιτόκια στις αγορές, αφού τα ομόλογα θεωρούνται μηδενικού ρίσκου κι έτσι η «επιβράβευση» για ένα μικρό ρίσκο είναι αντίστοιχα μικρή.

Ένας άλλος λόγος που θα ωθούσε κάποιον να αγοράσει ένα ομόλογο είναι οι σταθερές πληρωμές ανά τακτά χρονικά διαστήματα που του εξασφαλίζουν τα κουπόνια, ενώ παράλληλα έχει ένα μεγάλο χρηματικό ποσό «ασφαλισμένο». Αυτή είναι και η λογική βάσει της οποίας πολλά συνταξιοδοτικά ταμεία αγοράζουν ομόλογα ασφαλών κρατών. Διαθέτουν ένα μεγάλο ταμείο από τις εισφορές των ασφαλισμένων τους, αλλά δεν πρέπει να αθετήσουν και τις πληρωμές τους σε περίπτωση που κάποια επένδυση αποτύχει. Έτσι, προτιμούν τα ομόλογα ως βέβαιες επενδύσεις με παράλληλες ροές κουπονιών ανά τακτά διαστήματα.

Υπάρχουν κίνδυνοι;

Όπως αναφέραμε προηγουμένως, η αγορά ενός κρατικού ομολόγου, όσο μικρό ρίσκο απώλειας χρημάτων και αν έχει, φέρει πάντα κινδύνους.

Ο πρώτος είναι η κρατική χρεοκοπία και αθέτηση πληρωμών. Αν και μικρός, είναι ικανός να κάνει τα ομόλογα συγκεκριμένων κρατών, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονων κρίσεων, πολύ πιο επισφαλή από άλλων. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα το 2018 έχει το υψηλότερο επιτόκιο στο 10ετές της ομόλογο (4,34%, υψηλότερος κίνδυνος) και η Ελβετία σχεδόν μηδενικό (0,02%, διότι τα χρήματα ενός επενδυτή στο Ελβετικό κράτος είναι σχεδόν βέβαια)[2].  Και σήμερα που ο κίνδυνος χρεοκοπίας μάλλον δεν είναι εμφανής τα επιτόκια που σημείωσαν τα ομόλογα της Ελλάδας ήταν της τάξης του 2% (για τις εκδόσεις του 2019).

Ένας ακόμη βασικός κίνδυνος είναι η αύξηση των τιμών. Έστω ότι ένας καταναλωτής επιθυμεί να κτίσει ένα σπίτι συνολικού κόστους 116.000€ αλλά διαθέτει μόνο 100.000€. Ο καταναλωτής θα αγοράσει ένα κρατικό ομόλογο όπως στο παράδειγμά μας για να εξασφαλίσει το ποσό που χρειάζεται μέσα σε δύο έτη. Αν όμως οι τιμές των δοκιμών υλικών αυξηθούν, ώστε το σπίτι να κοστίζει τελικά 120.000€, ο καταναλωτής δεν θα είναι σε θέση να κτίσει το σπίτι και οι προσδοκίες του θα έχουν διαψευσθεί. Ο πληθωρισμός (η άνοδος των τιμών σε ποσοστό σε σχέση με τις τιμές του προηγούμενου έτους) μπορεί να διαβρώσει τα κέρδη ή ακόμα και να ματαιώσει την επένδυση του καταναλωτή.

Ποιος εκτιμάει τους κινδύνους;

Ένας επενδυτής, προκειμένου να αγοράσει ένα κρατικό ομόλογο, θα πρέπει πέρα από τα επιτόκια δανεισμού, να λάβει υπόψη του το πόσο πιθανό είναι να κερδίσει από αυτό, ή τουλάχιστον να πάρει πίσω την αρχική του επένδυση. Χρειάζεται, λοιπόν, κάποιον που θα εκτιμήσει για εκείνον το κατά πόσο ένα κράτος είναι ικανό να αποπληρώσει τα ομόλογα που εκδίδει. Τον ρόλο αυτό αναλαμβάνουν οι Οίκοι Αξιολόγησης.

Οι Οίκοι Αξιολόγησης (Credit Rating Agencies) είναι ιδιωτικές εταιρείες που πληροφορούν τους επενδυτές για τον κίνδυνο και την αξιοπιστία των φορέων που εκδίδουν τίτλους όπως είναι τα ομόλογα. Με άλλα λόγια, οι οίκοι αξιολόγησης εκτιμούν την πιστοληπτική ικανότητα των κρατών και των εταιρειών που συμμετέχουν στις κεφαλαιαγορές.

Η αξιολόγηση του κρατικού τομέα (και των τίτλων που εκδίδει) γίνεται με βάση οικονομικούς αλλά και πολιτικούς παράγοντες όπως το δημόσιο χρέος, η αξία των συνολικών επενδύσεων, η διαφάνεια των αγορών ή τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας.

Ανάλογα με την γενική κατάσταση της οικονομίας αλλά και τις προβλέψεις τους για το μέλλον, οι οίκοι αξιολόγησης κατατάσσουν την πιστοληπτική ικανότητα των κρατών χρησιμοποιώντας μια κλίμακα αξιολόγησης. Για παράδειγμα, ανεπτυγμένες χώρες με μικρό ποσοστό δημόσιου χρέους και  πολλές επενδύσεις στην δημόσια υγεία και παιδεία, χαρακτηρίζονται από πολύ υψηλή αξιοπιστία. Έτσι, εκδίδουν ομόλογα που αξιολογούνται από τους οίκους ως ΑΑΑ ή Αaa. Αντίθετα, αναπτυσσόμενες χώρες με υψηλό ποσοστό δημόσιου χρέους, και ελλείμματα στους δημόσιους λογαριασμούς τους φαίνεται πως είναι πιθανό να αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους και να μην αποπληρώσουν τα ομόλογα που εκδίδουν. Αυτές οι χώρες θα αξιολογηθούν με Β, C ή ακόμα και D.

Παρακάτω, παραθέτουμε την κλίμακα αξιολόγησης που χρησιμοποιούν οι δύο μεγαλύτεροι οίκοι αξιολόγησης S&P και Moody’s, οι οποίοι ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας αγοράς.

Κλίμακα Αξιολόγησης S&P, Moody’s[3]

S&P

Moody’s

Πολύ Υψηλή Αξιοπιστία

ΑΑΑ

Αaa

AA

Aa

Υψηλή Αξιοπιστία

A

A

BBB

Baa

Μέτρια Αξιοπιστία

BB

Ba

B

B

Μικρή Αξιοπιστία

CCC

Caa

CC

Ca

C

C

D

D

Επίλογος

Ένα κράτος σε ετήσια βάση έχει πολλές ανάγκες να καλύψει. Τα έσοδά του από την φορολόγηση δεν είναι, ωστόσο, πάντοτε ικανά να του προσφέρουν την απαραίτητη χρηματοδότηση. Τότε είναι που απευθύνεται στις διεθνείς χρηματαγορές, εκδίδει ομόλογα και δανείζεται από πολίτες και οργανισμούς με κόστος ανάλογο του ρίσκου τους. Είναι προφανές ότι σε αυτές τις αγορές δεν έχουν όλα τα κράτη την ίδια αξιοπιστία. Κάθε κρατικό ομόλογο συνοδεύεται από έναν κίνδυνο αθέτησης ανάλογο με την οικονομία του κράτους. Τον κίνδυνο αυτόν εκτιμούν οι Οίκοι Αξιολόγησης που δίνουν χαρακτηρισμούς ανάλογα με την πιστοληπτική ικανότητα σε διάφορες οικονομίες. Ας μην ξεχνάμε και πάλι ότι τα ομόλογα είναι μια μορφή δανεισμού. Όσο μικρό και αν είναι το τελικό επιτόκιο, κάποτε θα πρέπει να αποπληρωθεί. Αυτός είναι σε αδρές γραμμές ο μηχανισμός του Δημόσιου Δανεισμού μαζί με τους κινδύνους και τα διλήμματά του.

Βιβλιογραφία

  • Οικονομικά για μη ειδικούς (Απλά, κατανοητά πρακτικά), Περικλής Γκόγκας, Εκδόσεις Κριτική
  • Εισαγωγή στην Οικονομική – Τόμος Β΄ 3η έκδοση David Begg, Gianluigo Vernasca, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Εκδόσεις Κριτική
  • Αγορές χρήματος και κεφαλαίου, Θωμαδάκης Σταύρος Β. , Ξανθακης Μανώλης Εκδόσεις Σταμούλη Α.Ε.
  • Χρήμα, Πίστη, Τράπεζες Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση, Howells Peter, Bain Keith, Εκδόσεις Κριτική
  • Επενδύσεις, Τζαβαλής Ηλίας, Πετραλιάς Αθανάσιος, Εκδόσεις Εταιρεία Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

[2] Πηγή δεδομένων: naftemporiki.gr “Spreads 10ετών κρατικών ομολόγων” Αποδόσεις | 07/11/2018 10:53.

[3] Πηγή: Τζαβαλής Ηλίας και Πετραλιάς Αθανάσιος, 2009, ‘Επενδύσεις’, Εκδόσεις ΟΠΑ, σελ. 8

Έχετε πρόταση για επόμενο άρθρο μας; Μη διστάσετε να αφήσετε την πρότασή σας στα σχόλια στο τέλος του άρθρου! Θέλετε να γίνετε συνεργάτης συγγραφέας του The E square Project; Στείλτε το βιογραφικό σας στο info@esproject.gr και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας!

jeunesse européenne

Νέοι και Ευρώπη: Ένα ρεπορτάζ του Le petit journal

Στον απόηχο της εκδήλωσης του οργανισμού μας με θέμα «The United States of Europe?» στις 9 Μαΐου 2019 μας προσέγγισε η ομάδα του «Le petit journal Athènes» που προσφέρει ειδήσεις για την Ελληνική πραγματικότητα σε Γαλλόφωνους στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Στο βίντεο που ακολουθεί συζητάμε για τη σχέση των νέων ανθρώπων με την Ευρώπη!

Παρακάτω παραθέτουμε το άρθρο που συνοδεύει το βίντεο στα Ελληνικά:

Ενώ το όνομα της Ευρώπης προέρχεται από την ελληνική μυθολογία, μπορούμε ακόμα να μιλάμε για την ευρωπαϊκή νεολαία όταν φαίνεται να απογοητεύεται από την Ένωση και τις κυβερνήσεις που τη διαχειρίζονται; Οι ευρωπαϊκές εκλογές αυτή την Κυριακή, 26 Μαΐου, αποτελούν ευκαιρία για την ακρόαση αυτής της «χαμένης γενιάς» με την άσκηση του δικαιώματος ψήφου. Θα αξίζει τον κόπο;

Παρόλο που η Ελλάδα εγκατέλειψε επισήμως το διεθνές της πρόγραμμα βοήθειας (ΕΕ και ΔΝΤ) τον Αύγουστο του 2018, η ελληνική νεολαία εξακολουθεί να υποφέρει από αυτή την οικονομική κρίση, η οποία αφήνει πικρή γεύση. Για σχεδόν μια δεκαετία, η χώρα, στην υποχρέωση εκκαθάρισης του δημόσιου χρέους, βυθίστηκε σε μια πρωτοφανή ύφεση.

Η κρίση έχει πλήξει όλους τους τομείς. Η αγορά εργασίας έχει γίνει «ένα επικίνδυνο περιβάλλον για τους νέους», σύμφωνα με τον Σπύρο Μπλαβούκο, καθηγητή ευρωπαϊκής πολιτικής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η ανεργία για τους νέους (ηλικίας κάτω των 25 ετών) αυξήθηκε από 22% σε 40% από το 2010. Για τους εργαζόμενους, μεταξύ 2010 και 2018, ο ελάχιστος μισθός αυξήθηκε από € 750 σε € 585 το μήνα (από τον Ιανουάριο του 2019: € 650).

Η Ελίνα, 22 ετών, δεν εμπιστεύεται πλέον αυτούς τους πολιτικούς ηγέτες: «Δεν μπορώ να έχω μια μελλοντική προοπτική και δεν μπορώ να πάω να ψηφίσω επειδή ο ένας επικρίνει τον άλλο και οι άλλοι επαινούν και κανείς δεν υποστηρίζει τους νέους!». Μόνο 2 στους 10 Έλληνες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η φωνή τους μετράει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Άλλοι νέοι, όπως και εκείνοι στον οργανισμό «The E square Project», προσπαθούν στο επίπεδό τους να παράσχουν εργαλεία για την κατανόηση και την αναζωογόνηση της ελπίδας που τροφοδότησε τους Έλληνες όταν προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 1981.

Μπορείτε να βρείτε την αρχική δημοσίευση στο: https://lepetitjournal.com/athenes/video-la-jeunesse-grecque-se-sent-elle-encore-europeenne-258034

59705689_856619104694906_7227920215269441536_n

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: «The United States of Europe?»

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε η πρώτη εκδήλωση του “The E square Project” σε συνδιοργάνωση με το Jean Monnet Centre of Excellence on “The Multilateral Diplomacy of the European Union”με θέμα “The United States of Europe?”.  Έλαβε χώρα στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών την Πέμπτη 9 Μαΐου 2019 και ώρα 15:00. Επρόκειτο για μια ανοιχτή συζήτηση με κεντρικούς ομιλητές – εισηγητές τους κυρίους Μπλαβούκο Σπυρίδωνα και Οικονομίδη Γιώργο Αναπληρωτές Καθηγητές στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Μετά την προσέλευση των συμμετεχόντων οι δύο ομιλητές έθεσαν το πλαίσιο της συζήτησης. Ο κύριος Μπλαβούκος τόνισε την πολιτική πλευρά της εντονότερης ενοποίησης. Υποστήριξε ότι η ενοποίηση είναι μια εξελικτική διαδικασία δίχως τελικό προορισμό η οποία δεν είναι απαραίτητα γραμμική, αλλά διατηρεί την ειρηνική κι ομαλή πορεία προς την εκπλήρωσή της. Από την άλλη, ο κύριος Οικονομίδης τόνισε τις ασυμμετρίες των αναπτυξιακών ρυθμών των κρατών – μελών οι οποίες αποτελούν θεμελιώδες πρόβλημα της αρχιτεκτονικής της ένωσης, και ειδικότερα της Ευρωζώνης. Υποστήριξε ότι μια στενότερη δημοσιονομική ένωση με κοινό προϋπολογισμό και μεταβιβάσεις αποτελεί μια βιώσιμη λύση του προβλήματος.

Στην συνέχεια ο λόγος δόθηκε στο κοινό το οποίο εξέφρασε τους προβληματισμούς του πάνω σε ποικίλα θεμάτων. Μερικά από τα ζητήματα που απασχόλησαν την συζήτηση ήταν:

  • η ασφάλεια και ο κοινός ευρωπαϊκός στρατός,
  • η σχέση εμβάθυνσης και διεύρυνσης της ένωσης
  • ο ρόλος του Brexit στην ενδυνάμωση, ή αποσύνθεση, της ένωσης
  • το θεσμικό πλαίσιο και το κράτος δικαίου
  • τα κέρδη και οι απώλειες μεγάλων και μικρών οικονομιών στο πλαίσιο της κοινής αγοράς,
  • η αντιμετώπιση της σύγκλισης και ο ρόλος της περιφερειακής πολιτικής,
  • νέες πληθυσμιακές προκλήσεις και η συνοχή της Ευρώπης.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε κλίμα παραγωγικού διαλόγου και αποδείχθηκε αναγκαία και χρήσιμη για τους συμμετέχοντες. Το “The E square Project” έχει την ανάγκη να ευχαριστήσει τους κύριους ομιλητές καθώς και όλους τους συμμετέχοντες στην συζήτηση.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε το πλήρες φωτογραφικό υλικό της εκδήλωσης:

USE3

The United States of Europe?

ΠΡΟΣΟΧΗ!

ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ


Λόγω αυξημένης συμμετοχής η εκδήλωση μεταφέρεται στην αίθουσα Α21 του κεντρικού κτηρίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (28ης Οκτωβρίου 76, Αθήνα 10434).

Ο Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός «The E square Project» σας προσκαλεί στην εκδήλωση «The Unites States of Europe?».

Είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης το μέλλον; Ποιες οι οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις μιας εντονότερης ενοποίησης; Μια ανοιχτή συζήτηση με συντονιστές τους Μπλαβούκο Σπυρίδωνα και Οικονομίδη Γεώργιο (Αναπληρωτές Καθηγητές στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Διεύθυνση: Αίθουσα Α21 του κεντρικού κτηρίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (28ης Οκτωβρίου 76, Αθήνα 10434).
Ημερομηνία και Ώρα: Πέμπτη 9 Μαΐου 2019 και ώρα 15:00 – 17:00
Πληροφορίες: info@esproject.gr

Εγγραφή:

Οι δηλώσεις έκλεισαν!

Ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον!